भाग बारावा

भाग बारावा: कॉलेजचं शेवटचं वर्ष


कॉलेजचं त्या दिवसाचं शेवटचं लेक्चर संपलं. 4.30 वाजलेले आणि प्रियांशची पाऊलं वर्गातून project lab कडे वळण्याआधीच HOD सर दोन लेक्चरर्ससोबत वर्गात आलेत.

अर्थात, project lab मधील suspension संपल्यानंतर तो आणि त्याचा project group पहिल्यांदाच lab मध्ये जाण्यासाठी उत्सुक होते. पण HOD सरांचे विचार काहीसे वेगळे होते त्यादिवशी.

'Perhaps, this is the best batch in my entire career. Your academics, curricular activities and interest in learning will help you to get a good job in campus interviews .....'

HOD सरांचं त्यावेळी वर्गात येण्याचं कारण placement संदर्भात होतं.

प्रियांशला जाणीव होती की, त्यांच्या कॉलेजला येणारी प्रत्येक IT company ही 60% पेक्षा जास्त मार्क्स असणाऱ्यांसाठीच येणार होती. त्याला संधी भेटणार नव्हती थोडक्यात त्या semester ला येणाऱ्या कंपनींसाठी पण त्यामुळे तो निराश नव्हताच मुळी. त्याचं ध्येय फक्त शेवटच्या वर्षात 67% काढण्यावर असणार होतं. नोकरी मिळवण्याबाबत त्याला स्वतःवर विश्वास होता.

सरांच्या बोलण्याकडे प्रियांशचं अर्धवट लक्ष होतं. पुढची 10 मिनिटे त्यांचं बोलणं काही थांबणार नव्हतं. तो सोडून सगळेच सरांना ऐकण्यात गुंतलेले.

स्म्रीति डाव्या रांगेत त्याच्या पुढच्या बेंचच्या शेजारी बसली होती. तीसुद्धा इतरांप्रमाणे सरांचं बोलणं मन लावून ऐकत होती. तिच्यासाठी मात्र एक सुवर्णसंधी होती, जी तिला गमवायची नव्हती.

प्रियांश तिच्या चेहऱ्यावर दिसणारे हावभाव टिपण्यात गुंतणार तितक्यात त्याला समीरचा SMS येतो.

'In project lab?' समीरला वेगळीच उत्सुकता होती project lab विषयी. प्रियांश आणि त्याच्या group ला नव्याने कुठं बसावं लागणार याचं प्रियांशपेक्षा जास्त tension समीरलाच होतं.

'नाही रे. वर्गातच!' प्रियांशने SMS चा reply केला.

'का?'

'Placement preparation करायचं म्हणत आहेत.'

'ते कसं?'

'आज aptitude test असणार आहे पहिलीवहिली.'

'Best luck.'

'HOD सर बोलण्याचं थांबवतील यासाठी best luck दे. :-D'

'हा हा! Enjoy.'

'Thanks! :D'

प्रियांश पुन्हा स्म्रीतिकडे बघू लागला.

स्पर्श तुझ्या चेहऱ्यास
होता त्या लटेला
तू अलगद सावरताना
मी फक्त बघत रहावं..

शोभून दिसणारी निरागसता
हसून मजकडे बघता तू
प्रेमाच्या नव्या व्याख्येला
स्वतःहून मी मांडत रहावं..

स्म्रीतिचं त्याच्याकडे लक्ष जातं आणि ती त्याला सरांकडे लक्ष देण्यास खुणावते. तो मात्र शब्दांच्या जाळ्यात वेळ घालवू इच्छित होता.

'... so, all the best.' त्यांच्या मनगटावर असणाऱ्या घड्याळाकडे बघत ते पुढे म्हटले, 'And, today's project session is scheduled at 5.45 to 7.45. Girls who will be attending are allowed to reach their hostel before 8, instead of 7.'  त्यांचं बोलणं संपवून HOD इतर दोघं लेक्चरर्सना काही instructions देत वर्गाबाहेर पडलेत.

Question paper आणि answer sheet हातात येताच प्रियांशने question paper वर एक नजर फिरवली. एका तासात 100 प्रश्नांची उत्तरं सोडवायची होती.

प्रियांशसाठी कठीण नव्हता एकही प्रश्न. कॉलेजमध्ये होणाऱ्या virtual placement स्पर्धेत तो तिसऱ्या वर्षी finalist होता. फक्त समीरच त्याच्यापेक्षा सरस ठरलेला संपूर्ण कॉलेजमधून. Aptitude test, GD, debate, interview या साऱ्या गोष्टी त्याच्यासाठी मुळीच कठीण नव्हत्या. कमतरता होती ती 60% ची. भीती होतीच, नाही म्हटलं तरी.

उत्तरं सोडवता सोडवता त्याचं लक्ष अधून मधून स्म्रीतिकडे जात होतं. एक वेगळंच दडपण दिसत होतं तिच्या चेहऱ्यावर. कदाचित, प्रत्येक परीक्षेला ती इतक्याच गंभीरतेने घेत असणार. पण का? शांततेत, मन हलकं ठेवूनसुद्धा परीक्षेला सामोरं जाता येतंच ना!

काय काय बदल करावे लागणार या मुलीमध्ये जेणेकरून आयुष्याला आनंदात जगू शकेल?

तो तिला काहीतरी सांगू इच्छित होता त्या संपूर्ण तासाभरात पण तिने एकदाही वळून बघितलं नाही. दोनदा पेनही खाली पाडला त्याने मुद्दाम जेणेकरून ती विचलित होईल पण व्यर्थ. शेवटच्या 5 मिनिटांपर्यंत तो A, B, C, D चे गोल भरता भरता तिच्यावर लक्ष ठेवून असतो की अंशतः का असेना एकदा तरी ती मागे वळून त्याच्याकडे बघेल.

वेळ संपते. Lecturer सर्वांच्या answer sheet जमा करून वर्गाबाहेर पडताच प्रियांश ओरडतो.

'Oh shit!'

सगळा वर्ग त्याच्याकडे बघत असतो.

'काय झालं प्रियांश?' शेजारी बसलेल्याने विचारलं.

'मी answer sheet वर नाव नंबर लिहायला विसरलो.'

जन्का त्याच्याकडे रागाने बघत प्रज्ञाला म्हणते, 'हा इतका का नाटक करतो? सगळीकडे लक्ष वेधून घ्यायचं असतं विनाकारण. Attention seeker!'

स्म्रीति मात्र मनातल्या मनात त्याला बुद्धू म्हणत त्याच्याकडे बघून हसत इतर तिघी project partners सोबत project lab कडे जाण्यास निघते.

'एवढं ओरडून सांगायची काय गरज होती? गेला असता तो lecturer मागे.' जिन्याच्या पायऱ्या उतरता उतरता जन्का प्रियांशविषयी बोलू लागली.

'आहेच तो तसा, आपण त्याच्याबद्दल का बोलतोय आजकाल इतकं!' प्रज्ञा विषय थांबवण्याच्या प्रयत्नात विषय वाढवत होती.

'आत्ता ते तू स्म्रीतिला विचार, ती सांगेल का म्हणून.' जन्का.

'मी स्वतःहून यानंतर त्याचा विषय कधीच काढणार नाही, शब्द माझा.' तसंही स्म्रीतिने त्याचा विषय स्वतःहून काढलाच नव्हता कधी.

'आणि असं काही वेगळं वागू नको म्हणजे आम्हालासूद्धा त्याच्याबद्दल बोलायची गरज येणार नाही.' स्म्रीति जन्काकडे बघते. तिला जन्कावर राग येत होता, चिडावंसं वाटत होतं. मात्र, काहीही न उत्तरता ती चालू लागते.

Project lab च्या दारातच प्रियांश दिसला. तिने त्यावेळी त्याच्याकडे बघणं टाळलं. डोळ्यांतले भाव त्याच्यापासून लपवण्याचा प्रयत्न करू लागली.

प्रियांशच्या project group ला त्यांच्या आधीच्याच जागेवर बसण्यास सांगण्यात आल्यावर चौघंही आश्र्चर्यचकित पण खुश होते.

Project lead असणाऱ्या मानसला मात्र रहावलं नाही.

'जन्का, आम्हाला इथंच बसायचं होतं तर मग आमच्या suspension चा तुला काय फायदा झाला?' मानस असं बोलताच ती पुन्हा धावून जाईल, आरडाओरडा करेल असंच सगळ्यांना वाटलं होतं.

'महिन्याभरातील 11-12 sessions तुमची तोंडं बघायला लागली नाहीत याचं समाधान.' इतकं बोलून थांबेल तर ती जन्का कसली!

'आणि बसण्याचा विषय म्हणशील तर HOD सरांचा आवडता असलेला तुझ्या project group मध्ये आहे म्हणून partiality व्हायचीच होती. Suspension तर फक्त त्यांचा दिखावा होता.' जन्का मात्र शांतपणे तिखट मारा करू इच्छित होती.

'दिखावा कुणी केला हे सगळ्यांनी बघितलंय...' मानस अजून काही बोलणार त्याआधीच प्रियांशने त्याला शांत राहण्यास भाग पाडलं.

'गप बस रे. अजून त्रास नकोय विनाकारण.' मानसला थांबवून तो तिच्याकडे बघत म्हटला, 'Sorry.'

'You should be.' हे बोलताना तिच्या डोळ्यांतला राग त्याला घाबरवून गेला.

स्म्रीति मात्र computer screen समोर बघत काही घडत नसल्यासारखं दाखवत होती. तिला वाद नको होता किंवा जन्कासमोर तो.

महिना संपला पण वर्ष कधी संपणार, हाच विचार येत होता त्याच्या मनात.
.

दुसऱ्या दिवशी दुपारी 2.30 वाजता lecturer वर्गात test च्या answer sheets वाटत असतात.

'नाव लिहायला कोण विसरून गेलंय?' Lecturer असं विचारताच सगळ्यांच्या नजरा प्रियांशकडे वळतात.

'सर, मी विसरलो होतो.' प्रियांशला वाटलं की फार काही फरक पडणार नव्हता कारण तसंही practice tests असल्याने गंभीरता फार नसणारच होती.

'प्रियांश? अजून कुठे कुठे आणि कशा कशा चुका करणार आहेस तू?' Lecturer मात्र त्यांची नाराजगी लपवू शकले नाहीत. Project lab मधील Suspension आणि आत्ता हे असं बेजबाबदार वागणं, प्रियांशचं गणित बिघडल्यासारखं वाटू लागलं होतं सगळ्यांनाच.

'Sorry Sir!'

'Sorry? तुला एकही मार्क दिला नाहीये मी.' प्रियांशच नव्हे तर सगळेच थोडं गोंधळले होते.

'डोक्यातून गैरसमज काढून टाका सगळ्यांनीच की practice tests तर आहेत काय फरक पडणार. फरक पडेल, हे लक्षात असू द्या. तुम्हाला placement interviews साठी तयार करावं म्हणून ही उठाठेव आहे. If you are not taking these tests seriously then you won't be allowed for the college placements.'

वर्गात भयानक शांतता पसरलेली.

'आणि तुमच्या या performances तेव्हाही ध्यानात ठेवल्या जातील, for the preferences.' प्रियांश काहीही न उत्तरता त्याच्या जागेवर बसतो.

'स्म्रीति, congratulations! You have scored 94 marks. Keep it up.'

स्म्रीति पहिली आली होती. तिच्यात आणि दुसऱ्या आलेल्या student मध्ये तब्बल 12 marks चा फरक होता.

पण खरंतर, ती तिला मिळालेल्या marks ने अचंबित होती.

कॉलेज सुटल्यावर रूममध्ये जन्का स्म्रीतिवर चिडचिड करत होती.

'तू तर 75 questions attempt केलेले ना? मग 94 marks कसे मिळालेत?'

स्म्रीतिलाच कळत नव्हतं तर ती जन्काला काय उत्तर देणार होती.

'थोडक्यात, तो प्रियांश तुला competition च्या नावाखाली आमच्याशी खोटं बोलायला सुद्धा शिकवतोय तर.' जन्काचा राग दिवसेंदिवस वाढत होता. स्म्रीतिला मात्र काय करावं, कसं वागावं हेच कळेनासं झालं होतं. त्यात प्रियांशची तिला फार काळजी वाटत होती, ती वेगळी.

कसंतरी दोन पोळ्या खाऊन स्म्रीति रात्री 9 वाजता हॉस्टेलमागील बाकावर येऊन बसली होती.

'असं कसं विसरू शकतो तू?' प्रियांशला तिने फोन केल्यावर लगेचंच विचारलं.

'कधी नव्हे असं घडलंय. मी काहीच सांगू शकत नाही का झालं असं.'

'तू ठीक आहेस ना?'

'अगदी! तसंही 60% आहेत कुठे माझे जे कुठल्या चांगल्या कंपनीसाठी applicable होऊ देतील.'

'या semester मध्येच cover करशील तू 60% म्हणून असा धीर नको सोडू.'

'तू कशातून तयारी करतेस?'

'R. S. Agarwal.'

'नको.'

'तेच तर पुस्तक कामी येणार आहे आपल्याला आणि तू नको म्हणतोय?'

'तुला IT कंपनीत नोकरी हवीये की बॅंकेत?'

'म्हणजे?'

'म्हणजे इतकं पुस्तक वाचायला वेळ कुठे आहे आपल्याकडे? Google वर शोध ज्या त्या कंपनीचे sample papers.'

'होईल तेवढ्याने?'

'सहज!' प्रियांश तिला विश्र्वास देत होता.

असाच काहीसा अविश्वसनीय result शेवटच्या वर्षाचा लागला तर‌! तिला ठाऊक होतं मात्र असं काही होणार नव्हतं. मेहनत करावीच लागणार होती, तीसुद्धा खूप सारी.

त्यात जन्काला सहन थोडेच ना होणार होतं इतक्या सहज.

'जन्का आज पुन्हा चिडली.'

'का? तुला 94 मिळालेत म्हणून?'

'खरंतर, काल test नंतर जेव्हा रूममध्ये आम्ही discuss करत होतो तेव्हा मी म्हटले होते की मी 75 च प्रश्न सोडवू शकली.'

'तिला वाटतंय की तू खोटं बोललीस म्हणून चिडली ती?' आणि दोष त्याला देत होती हे मात्र स्म्रीति त्याला सांगू शकणार नव्हती.

'हो. मी खरंच 75 प्रश्नं सोडवले होते रे.'

पुढचे 10 सेकंदं दोघंही काहीच नाही बोलले. ती 10 सेकंदांची शांतता 10 तासांची भासत होती.

काय बोलावं तिला कळत नव्हतं. ती जन्कापासून दूर होऊ इच्छित नव्हती. कितीही नाही म्हटलं तरी स्म्रीतिला तिची सवय झाली होती. 3 वर्षांची ती सवय, पहाटे 5 वाजल्यापासून तर रात्री झोपेपर्यंत असणारी. एखाद्या व्यक्तीची लागलेली सवय सुटावीशी वाटत नाही आणि सुटली की होणारा त्रास असह्यच. व्यसनच एकप्रकारे!

तो मात्र पुरता अडकला होता. जन्काचं वागणं समजण्यापलीकडे होतं. शेवटचं वर्ष शांततेत पार पडावं असं वाटत असलं तरी त्याला जाणवायला लागलं होतं की जन्कामुळे तरी गाजणारच.

खरंतर 94 मार्क्स त्याला मिळाले होते. स्म्रीति तिचं नाव लिहायला विसरली होती, तो नव्हे. प्रियांशने ठरवलेलं की तिला नाही सांगायचं. ती शांतता मात्र त्याला सहन होईना.

त्याने तिचं नाव टाकलं नसतं तर काय झालं असतं? तिला तसं test सुरू असताना त्याने बराच प्रयत्न करून पाहिला तिचं लक्ष वेधून घेण्याचा पण ती पुर्णतः गुंतलेली प्रश्नांची उत्तरं सोडवण्यात‌.

'94 मार्क्स तुलाच मिळाले आहेत. तुझा काहीतरी गोंधळ झाला असेल. एवढा विचार नको करू.' प्रियांश.

'ठेवते मी फोन, bye.' स्म्रीति मात्र काही बोलण्याच्या मनस्थितीत नव्हती. तिला पटतंच नव्हतं. त्यामुळे न उत्तरता ती फोन काटते.

काहीवेळ स्म्रीति तिच्यासमोर काहीही न दिसणाऱ्या अंधाराकडे बघत बसली. तो न दिसणारा अंधार मात्र स्वतःची जाणीव करून देत होता. मनाला न सुटणारी प्रश्नं आणि डोळ्यांना न दिसणारा अंधार, सारखेच.

रूममध्ये पोहोचल्यावर जन्का पुन्हा तेच बरळू लागली. तेच पुन्हा-पुन्हा ऐकून स्म्रीतिची चिडचिड होऊ लागली होती पण तिने काहीही न उत्तरण्याचं ठरवून टाकलेलं. प्रियांशचा विषय तिला रूममध्ये तरी नकोच होता.

'जर तुला वाटतंय स्म्रीति तुझ्यासोबत खोटं बोलतेय तर दोष प्रियांशला का देतेय? त्याला तर एकही मार्क नाही मिळाला ना?' अक्षराने जन्काला विचारलं.

'काय? बोल ना, का त्रास होतो तुला त्याचा?' अ‌क्षराने असं विचारताच जन्काला काही बोलवेना. लपवून ठेवलेला तो क्षण, ती वेळ तिला कुणालाच सांगायची हिंमत नव्हती, त्या तिघींनासुद्धा नाही.

आत होणारी घुसमट आणि बाहेर होणारी चिडचिड सुचवत होत्या जणू की वाईट आठवणी इतिहासजमा होत नसतात कधी.

Image source: Guelgram

भाग अकरावा

भाग अकरावा: कॉलेजचं शेवटचं वर्ष

Project lab मधील suspension अजूनही असल्याने प्रियांश लायब्ररीत वेगवेगळे reference books हाताळण्यात वेळ घालवत होता. त्या अगणित पुस्तकांमध्ये ज्या पुस्तकात त्याला काही महत्त्वाचं वाचायला भेटत असे तो ते वाचे.

समीर त्यावेळी कॅन्टीनमध्ये त्याच्या girlfriend सोबत बसलेला. 6.45 वाजता प्रियांश आणि समीर गावात जाणार होते बसस्थानकावर, समीरच्या घरून बसने येणारं पार्सल घेण्यासाठी. पैसे आणि खाऊ नावाचं पार्सल!

मात्र, पुस्तकांमध्ये 2 तास सहज निघून गेलेत हे त्याला कळलं जेव्हा त्याने जन्काला लायब्ररीत येताना बघितलं. वेळेची जाणीव करून द्यायला जन्काच समोर यावी याहून वेगळं ते काय!

स्म्रीति हॉस्टेलला परतली असणार हे त्याला ठाऊक होतं. पण प्रज्ञा मात्र जन्कासोबत दिसली नाही. जन्का चांगल्या  मुडमध्ये नाहीये हेच काय त्याला जाणवलं. तिच्याकडे बघायचं सुद्धा नाही असं तो ठरवतो आणि हातात असणाऱ्या पुस्तकात पुन्हा लक्ष घालतो.

प्रियांश पुस्तक वाचत उभा असलेल्या सेक्शनमध्ये ती येताक्षणी त्यांचे डोळे मिळतात. जन्काच्या चेहऱ्यावर राग आणि डोळ्यांतून जणू त्याच्याविषयी शिव्यांचा साठा दिसत होता. त्याचा गोंधळ पार ढगात होता खरंतर.

निघावं लायब्ररीतून बाहेर हा विचार येताच तो त्याच्या हातातलं पुस्तक असलेल्या जागेवर ठेवतो.

त्या सेक्शनमधून बाहेर पडताना बघतो तर जन्का सर्वात वरच्या कप्प्यात Artificial Intelligence (AI) चं कुठलंतरी पुस्तक ठेवत होती. पाय उचकवूनही तिचा हात काही नीट पुरेना.

तिला मदत म्हणून मग तो ते पुस्तक त्याच्या हाताने मागे सरकवतो.

तितक्यात, त्याचा फोन vibrate व्हायला लागतो. समीर वाट बघत असेल या विचारात तिच्याकडे न बघता तो लायब्ररीतून बाहेर निघतो.

.

घड्याळात पहाटेचे 5 वाजून 20 मिनिटं झालेले. अलार्म वाजतो. अलार्मच्या आवाजाने त्याचे डोळे उघडतात. Snooze चं बटण दाबून त्याला पुन्हा झोपावंसं वाटतं पण मग डोळे घट्ट मिटत काहीसा विचार करत आळस झटकून तो उठतो.

इतर दोघं त्याच्या बाजूला झोपलेले. तो त्याच्या पलंगावरून उतरत कम्प्यूटरसमोर असणाऱ्या खुर्चीवर जाऊन बसतो.

झोपलेल्या त्या दोघांच्या चेहऱ्यांकडे बघतो. कॉलेज डोक्यावर घेणाऱ्या लोकांच्या चेहऱ्यावर निरागसता दिसते ती फक्त त्यांच्या झोपेतच. कदाचित, म्हणूनच तो जास्त झोपायचा.

सकाळी लवकर उठणं त्याच्यासाठी फार जिकीरीचं व्हायचं. त्याच्याहून अधिक जिकीरीचं व्हायचं त्याला उठवणाऱ्या समीरसाठी. दुसऱ्या वर्षापासून रोज रात्री झोपण्यापूर्वी प्रियांश त्याला सांगत असे सकाळी लवकर उठव म्हणून पण शेवटच्या वर्षात येईपर्यंत ते शक्य झालं नाही.

तिसऱ्या वर्षातल्या थंडीच्या दिवसांत आणि तेही परीक्षा तोंडावर असताना एकदा तर समीरने थंड पाण्याने भरलेला मग्गा ओतलेला प्रियांशच्या चेहऱ्यावर. खूप सारी चिडचिड करून झाल्यानंतर ओल्या झालेल्या चादरीला अंगावर ओढत तो तरीही परत झोपला होता.

प्रियांशच्या engineering च्या आयुष्यातील ती पहिलीच पहाट होती जेव्हा तो झोपून उठला होता. म्हणजे, आजपर्यंत मोजता येणार नाहीत इतक्या रात्रं तो जागला असेल. पहाटेची वेळ त्याच्यासाठी नवीन नव्हतीच.

खुर्चीवर बसल्याबसल्या त्याचे डोळे जड होत होते. झोपावंसं त्याला फार वाटत होतं. बंद होणारे त्याचे डोळे त्याला निद्रावस्थेत नेत होते.

'काय जेवलास?' रात्री 9.30 वाजता स्म्रीतिचा फोन येतो.

'आपल्या दोघांचाही डब्बेवाला सरदारजी आहे. काय वेगळं खाल्लं असणार?' त्याला कसं कळलं असेल हा विचार तिच्या डोक्यात आलाच असेल तेवढ्यात तो पुन्हा बोलू लागला, 'फक्त माझ्या डब्ब्यात 5 पोळ्या असतात आणि तुझ्या डब्ब्यात 3.'

'कळलं! यानंतर नाही विचारणार काय जेवलास ते. खुश आत्ता?'

त्याला वाटत होतं ती विचारेल की त्याला कसं कळलं असेल.  मात्र त्याला लगेच जाणवतं ती इतर मुलींपेक्षा वेगळी असल्याचं. त्या कारणानेच तर त्याला ती आवडायला लागली होती.

'प्रियांश, मला कळत नाहीये.' ती तिच्या नेहमीच्या हळू आवाजात, अगदी शांतपणे त्याला तिच्या मनात सुरू असलेल्या संभ्रमाबद्दल सांगत असते.

सकाळी वेळेत उठणं होत नसल्याचं जेव्हा ती सांगते तेव्हा त्याला वाटतं की कदाचित त्याच्यामुळे तिच्या वेळेचं गणित चुकतंय. त्याच्यामुळे तिचं schedule बिघडावं अशी त्याची मुळीच इच्छा नव्हती.

'असं कसं चालेल?' तो तिचं बोलणं ऐकून तिला गंभीरतेने विचारतो.

'तू सुचव ना काहीतरी!' तीसुद्धा तितक्याच गंभीरतेने त्याची मदत मागते.

खरंतर, प्रियांशला फोनवर बोलायला फार आवडायचं नाही. समोरची व्यक्ती बोलत असताना डोळ्यांतले भाव अधिक काय ते बोलत. त्याला त्या डोळ्यांच्या भाषेतला संवाद खरा वाटे. मात्र, girls'hostel च्या सातच्या आत घरात या असल्या नियमांमुळे फोनवर बोलण्याशिवाय पर्याय नव्हता. त्याकारणाने तरी गेल्या काही दिवसांत त्यांच्या वाढलेल्या संवादामुळे तिचा फोन कॉलेजला silent mode ऐवजी vibrating mode वर राहू लागला होता.

'तू उठते त्यावेळीच उठणारी तुझी रूम मेट?'

'गेल्या काही दिवसांत तिचं बदललेलं वागणं ऐकून तुला वाटतंय का ती मला उठवेल ते? तोडकं-मोडकं, रागात का होईना, चिडत का असेना पण ती बोलतेय हेच पुरेसं माझ्यासाठी.' एवढं बोलून ती थांबली आणि पुन्हा त्याला ऐकवते, 'आणि तू त्यात काही ना काही कारणास्तव आगीत तेल ओतत असतो.'

'असं मी काय केलं?' प्रियांश.

'काल प्रोजेक्ट सेशननंतर लायब्ररीत काय बोललास तिला?

'काहीच नाही. उलट...' स्म्रीति मात्र प्रियांशला बोलू देईल तर.

'किंवा असं काय केलंस की ती रूममध्ये येताच तू कसा वाईट आहेस याचा पाढा ऐकवू लागली.'

'अगं, मी काहीच नाही बोललो. उलट तिला मदत केली मी.'

'मदत? कशी बरं?'

त्याने आदल्या दिवशी लायब्ररीत काय घडलं ते सांगितलं.

'आत्तातरी कळलं का चिडली असेल ती तुझ्यावर?' स्म्रीति प्रियांशवर विश्र्वास ठेवून होती जरी जन्का तिला त्याच्याबद्दल वाईट सांगत होती तरी.

'चिडण्यासारखं काय होतं त्यात? मदत करावी तर thank you म्हणण्याऐवजी राग, संताप. तसं तिच्याकडून thank you वगैरे ऐकण्याची अपेक्षा नव्हतीच म्हणून लगेचच निघालो तिथून.'

'प्रियांश, ती पुस्तक ठेवत नव्हती तर काढत होती.' यावर दोन क्षणं तर त्याला काय बोलावं सुचेनाच.

'माझा हेतू फक्त मदत करण्याचा होता. मात्र, हाईट कम, फाईट जादा असंच होतंय तिच्यासोबत.'

'त्यामुळे तू तिचं नाव घ्यायलासुद्धा घाबरायला लागलाय का?' चेहऱ्यावर मिश्कीलसं हास्य आणत तो तिच्या प्रश्नाला टाळतो. 

काही क्षणं दोघंही काहीच बोलत नाहीत. दोघांनाही एकमेकांच्या सभोवतालची खेळती हवा स्पष्ट ऐकू येत होती‌.

Girls' hostel च्या बाहेर मागच्या बाजूला असणाऱ्या बाकावर स्म्रीति येऊन बसली होती. हॉस्टेलच्या खिडक्यांतून सुद्धा न दिसणारी अशी जागा होती. कुठलीच मुलगी तिथं बसलेली नसायची. त्यामुळे जणू त्या बाकावर तिचीच हुकूमत झाली होती.

प्रियांश नेहमीप्रमाणे बास्केटबॉल कोर्टवर येऊन बसला होता. समीर आणि विभोर दोघंही कॉलेज गेट बाहेर जिरा सोडा प्यायला गेले होते.

स्म्रीतिचा अभ्यास होत नसल्याचं ऐकून प्रियांश त्याच्याच झोपेचं गणित व्यवस्थित करण्याचं ठरवतो.

'मग मी उठवू का तुला?' तो असं विचारताच ती हसायला लागली. त्याच्या नजरेसमोर तिचा तो हसरा चेहरा आला आणि त्याला फक्त वेड लावणाऱ्या तिच्या गालावर पडणाऱ्या खळ्या दिसत होत्या.

'गेली तीन दिवसं मी तुला सात वाजेपासून उठवण्याचा प्रयत्न करतेय. तू एकदाही उठला नाहीस आणि त्यात माझ्या अभ्यासाचे बारा वाजलेत ते वेगळे.' तो काहीच बोलला नाही कारण तिचे प्रयत्न खरंच कौतुकास्पद होते. ती त्याचा अलार्म झाली होती आणि तरी तिच्यासोबतही तो snooze option वापरतच होता.

'प्रियांश, तुझी 8.30 ला उठण्याची बोंब असते रे.'

खुर्चीत झोपी गेलेला प्रियांश डोळे उघडत, झोप उडवत स्म्रीतिला फोन करतो.

स्म्रीति नुकतीच अंघोळ वगैरे आवरून अभ्यासाला बसली होती. जन्का रीडींग रूमला जाऊन काही वेळंच झाला असेल. 

प्रियांशचा फोन येत असल्याचं बघून तिच्या चेहऱ्यावर एक विजयी समाधान दिसत असतं. फोन उचलण्याआधी तिने थोडा वेळ रींग वाजू दिली.

'हॅलो!' अजुनही झोपेत असल्यासारख्या आवाजात ती फोन उचलते.

'5.30 वाजलेत. उठण्याचे कष्ट घ्यावेत आत्ता‌.'

'हो!' स्म्रीति एक जांभई देत आणि हसू आवरत म्हणते, 'उठते.'

'पण तू एवढ्या लवकर उठण्याचे कष्ट कसे बरं घेतलेस?' ती विचारते.

'तुला उठवण्यासाठी.' त्याचं उत्तर ऐकून तिला खरंच त्याच्यावर कौतुकाचा वर्षाव करावासा वाटतो.

'अहा! आत्ता खरी जाग आली.' स्म्रीति.

'मग आता उठलाच आहेस तर आवर आणि अभ्यास कर काहीतरी. फक्त मला उठवायचं होतं म्हणून लगेच झोपू नको.' स्म्रीति मात्र त्याला झोपू देणार नव्हती. कारण, तिचं टार्गेट तर त्याला लवकर उठवण्याचं होतं.

'झोप लागली तर?' प्रियांश.

'तर मग उद्यापासून तू मला उठवायचं नाही.'

यावर काहीही उत्तर न देता bye म्हणत तो फोन ठेवतो.

स्म्रीति मनातल्या मनात खुश असते. तिला जे साध्य करायचं होतं ते तिने चारंच दिवसांत करून दाखवलं होतं.

'What a player!' अक्षरा झोपेतच slumdog millionaire मधील अनिल कपूरच्या आवाजाची नकल करत स्म्रीतिचं कौतुक करते.

'अक्षरे वटवाघुळ, झोप.' अर्थात, त्याला लवकर उठवण्याची कल्पना स्म्रीतिला अक्षरामुळेच सुचली होती. तिचं म्हणणं होतं की, मुलांना भीती दाखवली की ते कितीही हसण्यावारी घेतील पण त्यांच्या मनात जो कल्लोळ उठतो तो मात्र खरा असतो.

'स्म्रीत्या, प्रियांश माझ्या स्वप्नात आलेला आज. म्हणतो कसा ऐक, स्म्रीतिवर माझं प्रेम आहे पण विचारण्याची हिंमत होईना . तू...' अक्षरा मात्र स्म्रीतिला चिडवण्याची कुठलीही संधी सोडत नव्हती. झोपेत सुद्धा!

'झोऽप.' स्म्रीति अक्षराची बडबड थांबवत तिला झोपायला सांगून iPod ला play करते. तिच्या बदललेल्या playlist मुळे चेहऱ्यावर सतत हसू असायला लागलं होतं. त्यात अक्षराची बडबड तर तिला लाजायला मजबूर करत होती.

तिकडे, प्रियांश मात्र 5.30 ते 7 या दीड तासांत कितीतरी वेळा झोप उडवत compiler construction (CC) मधील compiler च्या phases समजून घेत असतो.

त्या वेळात काहीतरी आठवून तो स्म्रीतिला मेसेज करतो.

'Bring AI's first assignment. DAA च्या लेक्चरला लिहीतो.'

'नाही लिहीलंय. :(' तिचं आलेलं उत्तर.

'का?'

'मला कळत नाहीये कसं लिहावं ते. 4 विषयांपैकी एक निवडायचा होता elective म्हणून. त्यात आपण सगळ्यांनी AI का घेतला जो फार मार्क्ससुद्धा मिळवून देणार नाही!'

'Artificial Intelligence शिकणं गरजेचं आहे, कारण machines आपली किती कामं सोप्पी करू शकतात हे समजायला हवं ना.'

'अर्थात, म्हणून Artificial Intelligence ऐवजी आपण त्याला Artificial idiocy म्हणायला हवं.' स्म्रीतिच्या या बोलण्यावर त्याला हसू आलं. तिचा राग खरंतर त्या विषयावर यासाठी होता कारण तिला त्यात मार्क्स कमी भेटण्याची भीती होती.

'4.30 ला लेक्चर संपताच लायब्ररी जाऊयात.' एवढं म्हणत तो फोन बाजूला ठेवतो. पुन्हा Compiler Construction मध्ये गुंततो.

समीर आणि विभोर दोघंही उठताच बराच वेळ तर आश्चर्याचा सुखद धक्का बसल्याने प्रियांशकडे एकटक बघत असतात.

'झालं असेल डोळे फाडून तर...' त्याला त्याचं वाक्य पूर्ण करू देतील तर ते त्याचे जिवाभावाचे जिवघेणे मित्र कसले.

'मानलं पाहिजे स्म्रीतिला. जे आम्हाला तीन वर्षांत नाही जमलं ते तिने चौथ्या दिवशीच करून दाखवलं.' विभोर हात जोडत म्हणतो.

'आज कळलंय तू इतक्या मुलींना नकार का दिला! She is the one, dude. जशी तुला हवी होती अगदी तशीच.' समीर.

.

Image source: Guelgram